Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
 

Nieuwe allergenenwetgeving

 
Sinds 13 december 2014 moet allergeneninformatie voor alle producten gemakkelijk toegankelijk en schriftelijk te controleren zijn voor de consument. Dat geldt ook voor alle maaltijden en onverpakte producten.

De reden voor de wijziging is de vernieuwde Europese wet Voedselinformatie (Vo. 1169/2011). Voor de Nederlandse situatie is het deel allergeneninformatie voor niet-voorverpakte levensmiddelen uitgewerkt in de Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen.

Om welke allergenen gaat het?

Het gaat om 14 wettelijke allergene stoffen. 

Bekijk welke allergenen je verplicht moet vermelden

Veelgestelde vragen

Gelden voor woonvormen dezelfde eisen met betrekking tot het verstrekken van allergeneninformatie als voor grote instellingen?

De Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen maakt geen onderscheid tussen de verschillende soorten zorginstellingen. Toch is de situatie in woonvormen wel anders. Door de kleine omvang zijn de eventuele dieetwensen en allergieën van de bewoners vaak bekend. Er worden op maat aangepaste producten aangeboden of aangepaste maaltijden bereid. Door de dieetwensen en allergieën bij een intakegesprek vast te leggen, is dit aantoonbaar. Het bewaren van alle andere allergeneninformatie is dan niet nodig.

Wel vereist het koken en bereiden van maaltijden voor iemand met een voedselallergie kennis van zaken. Training van medewerkers (inclusief vrijwilligers) is erg belangrijk. Zorg voor een goede instructie voor medewerkers en vrijwilligers over dieetwensen en allergieën van bewoners en hoe ze dit toe kunnen passen in de praktijk van de voedselverstrekking.

Bovenstaande werkwijze kan ook toegepast worden in andere situaties, zoals dagopvang waarbij van te voren aantoonbaar bekend of je met allergieën te maken hebt, en zo ja welke.

 

sluiten
Wat valt er onder niet-voorverpakte levensmiddelen?

Er zijn eigenlijk 2 groepen niet-voorverpakte levensmiddelen:

1. Voor verkoop aangeboden in de winkel of op een andere plaats, om vervolgens mee naar huis te nemen. Voorbeelden zijn:

  • supermarkt
  • versspeciaalzaak
  • ambachtelijke bakker, slager, enzovoorts
  • op de markt (of straathandel)

2. gerechten direct geconsumeerd na aankoop, of na consumptie betaald. Voorbeelden zijn:

  • horecabedrijven en catering
  • andere maaltijdverstrekkers zoals zorginstellingen

Op de website van de NVWA staat een beslisboom om te bepalen of een levensmiddel is voorverpakt of niet-voorverpakt. 

 
sluiten
Hoe regel ik dat allergeneninformatie voor niet-voorverpakte levensmiddelen beschikbaar is?
De wet zegt dat voor consumenten met een allergie de allergeneninformatie makkelijk toegankelijk moet zijn en schriftelijk verifieerbaar. Dat kan op meerdere manieren, zoals menukaarten, schapkaartjes of informatieklappers op de serveerwagen. De allergeneninformatie mag ook mondeling worden gegeven, maar moet schriftelijk te controleren zijn voor het personeel en de NVWA. Het is bijvoorbeeld mogelijk om op het menu te vermelden dat allergeneninformatie op verzoek beschikbaar is, waarna de mondeling of schriftelijk de informatie aan de gast/patiënt gegeven kan worden. Om de juiste informatie te geven, is het erg belangrijk om van alle inkomende grondstoffen te weten welke allergenen erin zitten. Dit staat bijvoorbeeld op het etiket, of op de productspecificatie. Kijk hier dus goed naar om te weten welke allergenen waarin zitten. De nieuwe wet gaat alleen over aanwezige allergenen in het product. Informatie over mogelijke kruisbesmetting wordt hierbij niet meegenomen.
 
sluiten
Is het voorkomen van kruisbesmetting met allergenen onderdeel van de nieuwe wet?
Nee. De Europese wet ‘Voedselinformatie’ en de Nederlandse ‘warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen’ richt zich alleen op informatieverstrekking over de allergenen waarvan je weet dat deze in het product zit. Ook in de Hygiënecode voor zorginstellingen en Defensie is allergenen opgenomen als informatieverstrekking. Het voorkomen van kruisbesmetting met allergenen (waarbij allergenen per ongeluk in een product terecht komen) is niet wettelijk vastgelegd. Het is wel best-practice, want het maakt voor iemand met een ernstige voedselallergie immers niet uit hoe een allergeen in het product is gekomen, maar dat het erin zit. Want zelfs kleine beetjes kunnen al leiden tot heftige reacties. Tijdens de training kan hier aandacht aan besteed worden.
sluiten
Moet ik bij alle menu’s vermelden op de menukaart welke allergenen erin zitten?
Nee. De allergeneninformatie moet voor alle producten beschikbaar zijn, maar dit hoeft niet verplicht op de menukaart te staan. Het moet makkelijk toegankelijk zijn voor de consument. De allergeneninformatie mag ook mondeling worden gegeven, maar moet schriftelijk te controleren zijn voor wie dat wil. Het is bijvoorbeeld mogelijk om op het menu te vermelden dat allergeneninformatie op verzoek beschikbaar is, waarna de informatie overhandigd kan worden aan de gast/patiënt. 
sluiten
Moet alle allergeneninformatie in een digitaal systeem staan?
Nee. De allergeneninformatie moet schriftelijk te controleren zijn voor wie dat wil. Dit kan iedere zorginstelling op zijn eigen manier doen. Het is mogelijk om etiketten van de inkomende grondstoffen te bewaren en op het moment dat er een vraag is, deze informatie te delen. Het is ook mogelijk om de informatie van de grondstoffen te verwerken in het eigen digitale systeem en het vervolgens hierin op te zoeken. Kies een oplossing die bij jouw situatie past. Uitgangspunt is altijd dat de allergeneninformatie gemakkelijk vindbaar en schriftelijk te controleren moet zijn.
sluiten
Gelden voor woonvormen dezelfde eisen als voor grotere zorginstellingen?

De Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen maakt geen onderscheid tussen de verschillende soorten zorginstellingen. Toch is de situatie in woonvormen wel anders. Door de kleine omvang zijn de eventuele dieetwensen en allergieën van de bewoners veelal bekend. Er worden op maat aangepaste producten aangeboden of aangepaste maaltijden bereid. Door de dieetwensen en allergieën bij een intakegesprek vast te leggen, is dit aantoonbaar. Het bewaren van alle andere allergeneninformatie is dan niet nodig. Wel vereist het koken en bereiden van maaltijden voor iemand met een voedselallergie kennis van zaken. Training van medewerkers (inclusief vrijwilligers) is erg belangrijk. Zorg voor een goede instructie voor medewerkers en vrijwilligers over dieetwensen en allergieën van bewoners en hoe ze dit toe kunnen passen in de praktijk van de voedselverstrekking.

Bovenstaande werkwijze kan ook toegepast worden in andere situaties, zoals dagopvang waarbij van te voren aantoonbaar bekend is of (en met welke) allergieën je te maken hebt.

sluiten
Betekent deze wet ook dat ik allergenenvrije producten moet aanbieden?
Nee. De wet gaat uitsluitend om allergeneninformatie. Het is dus niet verplicht om allergenenvrije producten aan te bieden.
sluiten
Mag ik allergeneninformatie mondeling geven door het borgen van kennis over allergenen bij de medewerkers?
Ja, in uitzonderingsituaties is het mogelijk de informatie alleen mondeling te geven zonder het bijhouden van een administratie. 

De insteek van de wet is om de producten, grondstoffen en recepturen schriftelijk vast te leggen, te bewaren en deze vervolgens te beheren.  Maar is de administratieve last te groot en wordt er dagelijks met andere gerechten, ingrediënten of grondstoffen gewerkt? Dan is het mogelijk de informatie alleen mondeling te geven en niet schriftelijk vast te leggen. Medewerkers moeten dan wel voldoende kennis hebben over de allergenen.  Deze kennis moet aantoonbaar geborgd worden met bijvoorbeeld een e-learning. Kijk voor meer uitleg op de website van de NVWA
 
sluiten
Wat moet ik doen als op het etiket van de grondstof staat ‘kan sporen van [allergeen x] bevatten’?
Het is moeilijk in te schatten wat het risico is van deze waarschuwing op het etiket. Vanuit de wet hoef je niets met deze waarschuwing te doen. Kruisbesmetting is namelijk geen onderdeel van de wet. 

Is er een consument met een ernstige voedselallergie en je twijfelt of sporen van [allergeen x] kwaad kunnen? Serveer het dan uit voorzorg niet.

 
sluiten
De Warenwetregeling spreekt over levensmiddelen die te koop worden aangeboden. Vallen maaltijden in de zorg hier ook onder?
Ja. Maaltijden in zorginstellingen zijn onderdeel van het zorgpakket en worden indirect ook te koop aangeboden.
sluiten
5x veilig eten
Gratis informatiekaarten De kaarten helpen consumenten veilig eten klaar te maken. Ook voor zorginstellingen en woonvormen zijn deze kaarten handige hulpmiddelen.